تاریخچه و آشنایی با نحوه قالی بافی تبریز

تاریخچه و آشنایی با نحوه قالی بافی تبریز

قالی تبریز یکی از بهترین قالی های کشور ایران  می باشد، با با زیباترین طرح ها و رنگ ها بافته میشود در این مقاله با قالی تبریز بیشتر آشنا شوید.

قالی تبریز یکی از انواع قالی‌ های ایرانی است.

این شهر یکی از مهم‌ ترین مراکز بافت قالی در ایران است و قالی‌ های بافت آن از تنوع و گوناگونی بسیاری برخوردارند.

تبریز، در حال حاضر از سوی شورای جهانی صنایع دستی به عنوان شهر جهانی بافت قالی انتخاب شده است.

تاریخچه و آشنایی با نحوه قالی بافی تبریز

هنر قالی بافی شهر تبریز به دوران صفویه باز می گردد، تبریز یکی از قطب های بافندگی به حساب می آید، فرش تبریز موجود در موزه های معتبر جهان یا در مجموعه کلکسیونرهای مشتاق، شاهد این ادعاست، به علاوه سبب رونق بازار تجاری ایران می باشد.

تاریخچه و آشنایی با نحوه قالی بافی تبریز

یکی از مهمترین صنایع دستی شهر تبریز قالیبافی است و در این زمینه شهرت جهانی دارد، فرشبافی در تبریز از قبل از دوران صفویه آغاز شد و یکی از قدیمی ترین و معروفترین مراکز بافت فرش های دستباف در دنیا به شمار می آمد. اوایل فرش ها در قالب طرح های روستایی با رجشمارهای ۲۴ بافته می شد که به مرور زمان با رشد و ترقی فرش و قالیبافی تا ۱۱۰ رج افزاش پیدا کرد و همچنین به هنر درباری مبدل گشت. مواد اولیه بکارگرفته شده در فرش تبریز معمولا از جنس پشم یا ابریشم بودند که فرش های بسیار با کیفیت و اعلا روانه بازار می کردند. تبریز دارای تنوعی بی نظیر از طرح ها و نقشه ها در زمان های گذشته بود.

بیشتر بخوانید بدانید: قالی چیست ؟ انواع قالی ایرانی

قالی تبریز از مشهورترین قالی های ایرانی‌ ست و در این شهر و روستاها و شهرهای اطراف تبریز و آذربایجان شرقی بافته می شود. نام تبریز با نام فرش دستباف گره خورده است و این هنر از مهمترین صنایع دستی این شهر به شمار می آید.

تاریخ فرش بافی در تبریز به صده ها قبل بر می گردد و این شهر یکی از قدیمی ترین و معروفترین مراکز بافت فرش دستباف در دنیا شناخته می شود. فرش های تبریزی در آغاز در قالب طرح های روستایی و با رج های کم بافته می شد، اما به مرور زمان بر هنر و تبحر قالی بافان اضافه و بر تعداد رج ها افزوده شد.

این سطح از سلیقه، مهارت و ظرافت در بافت، قالی بافی را در تبریز به هنری درباری تبدیل کرد، مواد اولیه که در بافت قالی تبریز استفاده می شود به طور معمول از جنس پشم یا ابریشم هستند که این مواد باعث می شود فرش هایی با کیفیت اعلا در اختیار مصرف کننده قرار گیرد. فرش تبریز در طرح و بافت بسیار متنوع است و در سایزهای مختلفی بافته می شود. در حال حاضر بیش از ۲۰۰ هزار قالی باف در شهر تبریز از راه بافت فرش دستی امرار معاش می کنند و این شهر امروزه بیش از ۳۰ درصد صنعت فرش دستباف ایران را در اختیار دارد.

ویژگی های قالی دستباف تبریز

  • استفاده از سایه روشن ها که باعث ایجاد عمق در قالی تبریز می شود.
  • الیاف بکار رفته در قالی دستباف تبریز از نوع مرغوب است و از کیفیت بالایی برخوردار است.
  • طراحی فرش تبریز توسط مجرب ترین اساتید با رعایت تمام استاندارها انجام می پذیرد.
  • فرش های تبریز دارای تنوع بسیار زیادی از رنگ هاست.
  • پرز های فرش تبریز معمولا کوتاه است و پرداخت آنها توسط افراد ماهر انجام می گیرد.
  • در کشور ایران شهر تبریز دارای بهترین کارخانه های قالیشویی در تبریز می باشد.

ویژگی‌ های طرح و رنگ قالی تبریز

بافندگان تبریز به ویژه در دوره معاصر با ترکیبی از رنگهای مختلف، طرحی نو درانداخته اند.

بافندگان امروز تبریز،مرند و خوی بیشتر از طرح‌ های لچک ترنج، درختی ، گلدانی و بته جقه ای استفاده می کنند. خریداران فرش ، بیش از هر چیز به دنبال شادابی و طراوت رنگ در قالی شهری باف آذربایجان هستند. زیبایی و طراحی ویژه قالی های لچک و ترنج هندسی “هریس” به گونه‌ای است که بقیه از آن کپی برداری نموده و با نام “هریس” به بازار عرضه می‌نمایند. نقشه قدیمی و اصیل هریس ، ضمن حفظ ویژگی نقوش لچک و ترنج شاه عباسی ، ترکیبی هندسی دارد که با استفاده از خطوط زاویه دار، هویتی کاملاً مستقل به آن می بخشد. لچک و ترنج شاخه شکسته ، معروف ترین طرح‌ آن است. گرایش به طرح های هندسی و حتی ذهنی بافی ، ویژگی مشترک روستایی فرش آذربایجان می باشد.

تاریخچه و آشنایی با نحوه قالی بافی تبریز

تجهيزات اختصاصی قالی تبریز

قلاب تبريزی

در شهر تبريز كارد مخصوص به كار برده می شود كه با كاردهای ديگر اختلاف مهمی دارد. اين كارد تركيبی است از يك تيغه تيز و قلابي شبيه قلاب دكمه انداز كه در انتهاي تيغه تعبيه شده است. از قلاب براي گره زدن و به جاي گره زدن بوسيله دست، و از تيغه براي بريدن نخ پس از بستن گره استفاده مي كنند. در سراسر ايران نوعي شيوه قاليبافی تقلبي رواج يافته كه به شهرت نيك قالی ايران بسيار لطمه زده است. اين روش زيان آور اين است كه به جاي گرفتن دو رشته تار و بستن گره به آن، گره را به چهار تار می بندند، به اين ترتيب فرشی كه بافته مي شود تنها نصف گره هايی را كه بايد داشته باشد دارد. شهر تبريز يكی از مراكز معدود قاليبافی است كه اين بيماری در آن شايع نشده است علت اين امر به اين دليل است كه قاليبافان تبريز چون براي بستن گره به جاي انگشت از قلاب استفاده مي كنند، بستن گره با قلاب امكان پذير نمي شوند. نتيجه اين مصونيت به طور كلي به نفع قاليبافان تبريز تمام مي شود.

دار تبريزی

دار تبريزی يا عمودی را از اين رو تبريزی می نامند كه ظاهراً در تبريز اختراع شده است. در شهر تبريز انواع ديگر دار استفاده نمی شود چون اين دستگاه ساده است و به كار بردن آن آسان و در عين حال ارزان نيز هست. در اغلب مراكز قاليبافی واقع در شهرهاي شمال غربي و مركزي ايران نيز اين نوع دار به كارمي رود. اين دار نسبت به دار روستايی از چندين لحاظ برتری دارد. كار خسته كننده كلاف كردن چله ها و گره زدن آنها به تير فوقانی و دوختن قسمت بافته شده قالی به تير زيرين در اين دستگاه حذف گرديده است. هنگام پايين كشيدن قالی مي توان با بيرون كشيدن چهارگوه از شكاف باهوها چله ها را به سرعت رها ساخت. به اين ترتيب قالی پايين مي آيد و قسمت بافته شده را طوری بر روی دار قرار می دهند كه به سهولت مي توان آن را مورد بازرسي قرار داد.

وضعیت قالی تبریز در بازار تهران پایتخت ایران

خریداران فرش دو دسته‌اند، گروهی که به ظاهر فرش اهمیت می‌دهند و به زمان کارکرد آن تفقدی ندارند خریدار فرش تبریز هستند، چون نقش‌های فرش این شهر در هر قیمتی چشم را اقناع می‌کند ولی کسانی که دوام قالی را در نظر دارند، فرش‌هایی با نقشه‌های بدتر را می‌خرند و از فرش تبریز در می‌گذرند. اما به هر صورت تقریباً یک سوم خریداران ایرانی فرش تبریز می‌خرند، آن هم نه از نوع بسیار مرغوبش.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *